विराटनगर

आधुनिक नेपालको अर्थतन्त्र — र धेरै हदसम्म राजनीति — विराटनगरबाटै सुरु भएको हो। सन् १९३६ मा विराटनगर जुट मिल खुल्दा यो देशकै पहिलो ठूलो कारखाना थियो, जहाँ पूर्वी तराईभरि फल्ने जुट प्रशोधन हुन्थ्यो। त्यसपछि चिनी, कपडा र अन्य मिल थपिए, र सहर नेपालको औद्योगिक राजधानी बन्यो।

१९४७ को हडताल

सन् १९४७ को मार्चमा मिलका मजदुरहरूले राम्रो ज्याला र संगठित हुने अधिकारका लागि हडताल गरे। हडतालको नेतृत्व बी.पी. कोइराला र गिरिजाप्रसाद कोइरालासहित कोइराला परिवारका युवाहरूले गरे, जो पक्राउ परे। यसलाई १९५१ मा राणा शासन ढाल्ने आन्दोलनको सुरुवातका रूपमा सम्झिन्छ। यही परिवारका तीन जना — मातृकाप्रसाद, बी.पी. र गिरिजाप्रसाद कोइराला — पछि प्रधानमन्त्री बने।

नाम

स्थानीय परम्पराले विराटनगरलाई महाभारतका राजा विराटसँग जोड्छ, जसको दरबारमा पाण्डव वनवासका बेला लुकेका थिए। यही विश्वास मोरङ र झापाभरिका ठाउँका नाममा देखिन्छ।

आजको सहर

विराटनगर बजार, अस्पताल र कलेजले भरिएको व्यस्त, समथर र फैलिएको सहर तथा कोशी प्रदेशको राजधानी हो। कोशी टप्पु, कोशी ब्यारेज र बेतना सिमसार घुम्न यो उत्तम आधार हो, र छठ हेर्न पनि राम्रो ठाउँ, जब हजारौं मानिस साँझ र बिहान नदी र पोखरी किनार भेला हुन्छन्।

खाना

मैथिली र भोजपुरी सडक खाजा — लिट्टी, जेरी, समोसा–चाट — र कोशी क्षेत्रका नदीका माछा चाख्नुहोस्।