रामग्राम स्तूप

कुशीनगरमा बुद्धको महापरिनिर्वाण भएपछि उनको अस्थिधातु आठ वंश र राज्यमा बाँडियो, र हरेकले आफ्नो भागमाथि स्तूप बनाए। एउटा भाग रामग्रामका कोलियहरूले पाए।

अशोक र नाग

करिब दुई शताब्दीपछि सम्राट अशोकले आफ्नो साम्राज्यभरि हजारौं नयाँ स्तूपमा अस्थिधातु बाँड्न मौलिक स्तूपहरू खोले। बौद्ध परम्पराअनुसार उनी रामग्राम आइपुग्दा स्तूपको पूजा गर्ने नागहरूले त्यसको रक्षा गरिरहेका थिए, र उनले यसलाई छोएनन्। चिनियाँ तीर्थयात्री फाहियान र ह्वेनसाङ दुवैले यो कथा लेखेका छन्।

के देखिन्छ

आज रामग्राम झरही नदी किनारको, घाँसले ढाकिएको ठूलो इँटाको ढिस्को हो, टुप्पोमा प्रार्थना झण्डा र वरिपरि साधारण बगैंचासहित। हेर्दा भव्य लाग्दैन — यसको शक्ति यसको कथामा र बुद्धको अस्थिधातु अझै भित्रै हुनसक्छ भन्ने सोचमा छ।

घुम्न जाँदा

रामग्राम शान्त छ र विरलै भीड हुन्छ। बौद्ध परिपथको पूर्वी भागमा एक दिन बिताउन यसलाई लुम्बिनी, देवदह र त्रिवेणी क्षेत्रसँग जोड्नुहोस्।